Osmanlı’dan Günümüze Helva Kültürü

Osmanlı’dan Günümüze Helva Kültürü

 

Türk mutfağının şüphesiz en lezzeti tatlılarından biri olan helva, damaklarda bıraktığı tadın yanı sıra manevi değeriyle de sofraların baş tacı. Asırlardır süregelen mutfak geleneği ile günümüzde de en çok tüketilen tatlılar arasında yer alan helva, düğünden cenazeye en özel, mutlu ve hüzünlü anlarımızda bize eşlik ediyor. Osmanlı mutfağında da en çok sevilen tatlıların başında gelen helvanın asırlar boyunca en özel günlerde ilk akla gelen tat olması ise onu özel kılıyor.

 

Bugün dahi düğün, sünnet, kına, mevlit, cenaze, asker uğurlaması, hasta şifası niyetine ilk olarak helva kavuruluyor. Peki mutfağımızda bu kadar önemli yer tutan helvanın kökeni nereye dayanıyor ve helva ismi nereden geliyor? Gelin helvanın tarihi serüvenine ve çeşitlerine bir göz atalım! 

 

Helvanın Tarihî Serüveni

 

Helvanın Orta Asya’da göçebe Türk toplumu zamanına kadar dayandığı düşünülüyor. Az malzeme ile oldukça pratik bir şekilde hazırlanabilen helva, Orta Doğu mutfağında da yaygın bir tatlı. İsmini de Orta Doğu’dan aldığı bilinse de Türk ve Osmanlı yöresel tatlarında helvanın önemi oldukça büyük. Helva tarih boyunca birçok medeniyetin mutfağına dahil olmuş ve sofralarda yerini bulmuş bir lezzet. Ancak helvanın en gözde zamanını yaşadığı dönem ise Osmanlı İmparatorluğu’na denk geliyor. 600 yıllık köklü bir imparatorluk olan Osmanlı’nın en zengin kültürel ögeleri arasında mutfağı öne çıkıyor. 

 

Helva da Osmanlı mutfağının başta gelen tatlılarından biri. Öyle ki Osmanlı Devleti’nin başkentinde İstanbul’da bulunan Topkapı Sarayı’nın mutfak bölümünde ayrı olarak inşa edilen bir Helvahane dahi bulunuyor. Şehzadelerin doğumları, sünnetleri, sefer törenleri, kılıç kuşanma törenleri ve cenaze gibi önemli birçok günde sarayın helvahanesinde kazanlarda helvalar kavruluyor. Saray mutfağının gözde tatlılarından helva, geçmişten günümüze uzanan derin yolculuğu ile bugün hala en özel anlarımızda bize eşlik ediyor. 

 

Helva Kelimesi

 

Lezzeti damakları şenlendiren, yöresel mutfakların vazgeçilmezi helvanın ismi nereden mi geliyor? Mutfağında yer aldığı tüm bölgelerde helva adı ile anılan tatlının ismi Arapça’dan geliyor. Arapça ’da tüm tatlıları kapsayan ve genel olarak tatlılara denen ‘’hulviyyat’’ kelimesi dönüşerek helva ismini almış. Ancak Arap mutfağında helva kelimesi genel olarak tüm tatlılar için kullanılırken Osmanlı mutfağında ise helva genel olarak tatlıları ifade etmiyor. Çeşitli türlerde yapılsa da helva, kendine has bir görünüşe ve lezzete sahip bir tatlı olarak diğer türlerinden ayrılıyor.

 

Helva Çeşitleri

 

Saray mutfağının en çok tüketilen tatlılarından helva, asırlar öncesinden günümüze birçok farklı çeşitte ulaşmış. Her yörenin kendine has yorumlaması olsa da bundan asırlar öncesinde Osmanlı saraylarında dahi otuz beşe yakın helva çeşidi hazırlandığı biliniyor. Helva çeşitleri konusunda oldukça zengin mutfağa sahip olan Osmanlı’da un helvası, irmik helvası ve tahin helvası en çok yapılan helvaların başında geliyor. Diğer helvaların ise Osmanlı kaynaklarında Helva-yi Kâfi, Sarı Sabuni, Helva-yı İshâkiye gibi birçok ismi bulunuyor. 

 

Günümüzde de aynı şekilde en çok tüketilen helvalar arasında un helvası, irmik helvası ve tahin helvası öne çıkıyor. İstanbul’un meşhur ak helvası, Bursa ile tanınan İshâkiye helvası, Edirne’den meşhur Deva-ı Misk helvası, Diyarbakır’ın kudret helvası, Çanakkale’nin peynir helvası ve keten helvası, dilber dudağı gibi daha birçok helva türü mutfağımızın vazgeçilmez tatlıları arasında yer alıyor.

 

Etiketler: osmanlı, geçmiş, günümüz, kültür, helva, helva kültürü
Kasım 01, 2021
Listeye dön
Çerez Kullanımı

İnternet sitemizden en verimli şekilde faydalanabilmeniz ve kullanıcı deneyiminizi geliştirebilmek için Cookie kullanıyoruz. Cookie kullanılmasını tercih etmezseniz tarayıcınızın ayarlarından Cookieleri silebilir ya da engelleyebilirsiniz.